Η ΚΡΙΣΗ... ΩΦΕΛΕΙ ΣΟΒΑΡΑ ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ!

Αίθουσες κατάμεστες από κόσμο, μερικές sold out προβολές και επιστροφή στις ρίζες, δηλαδή στο... σινεμά, εν μέσω οικονομικής κρίσης! Ο διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Εϊπίδης, κέρδισε το στοίχημα. Κράτησε την ουσία και άφησε το glam για τους προκατόχους του...

Βέβαια το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που ήταν εδώ και χρόνια υπό την αιγίδα του, διατηρούσε σταθερά ένα πιο χαμηλό και ουσιαστικό προφίλ σε σχέση με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Νοεμβρίου, που τα τελευταία χρόνια ήθελε διακαώς (αλλά πάντα αποτύγχανε - γιατί άραγε;) να μοιάσει στις Κάννες!

Όμως φέτος, το 13ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που ολοκληρώθηκε την Κυριακή το βράδυ με τις τελευταίες προβολές (τα βραβεία είχαν ανακοινωθεί μία μέρα νωρίτερα), έμοιαζε πιο πολύ από κάθε άλλη χρονιά να έχει κρατήσει την ουσία. Όχι δεν ήταν το talk of the town στη συμπρωτεύουσα... Όχι δεν είχε λαμπερούς καλεσμένους... Όχι δεν άστραψαν τα φλας, παρά μόνο λίγο για τυπικούς λόγους στις τελετές έναρξης και λήξης...

Είχε όμως πολλούς θεατές (50.000, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία)... Από σκληροπυρηνικούς σινεφίλ και εραστές του ντοκιμαντέρ μέχρι απλούς ανθρώπους που ''ψάχνονται''. Είχε ενδιαφέρουσες ταινίες και ακόμα πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις μετά τις προβολές.

Τι σημασία έχει λοιπόν που φέτος, λόγω οικονομικής κρίσης, τα βραβεία δε συνοδεύονταν από χρηματικό έπαθλο; Τι σημασία έχει που η τελετή λήξης ήταν λιτή, χωρίς ακροβάτες και χορωδίες, που έχουμε ''υποστεί'' προηγούμενες χρονιές στο μεγάλο Φεστιβάλ του Νοεμβρίου; Για Φεστιβάλ Κινηματογράφου πρόκειται, όχι για show!

Ανέκαθεν όταν βλέπω ντοκιμαντέρ γυρισμένα για τη μεγάλη οθόνη, μου γεννάται σχεδόν αυτόματα ένας αλλόκοτος θαυμασμός για τον δημιουργό τους. Ανεξαρτήτως καλλιτεχνικού αποτελέσματος. Αυτός ο άνθρωπος ξόδεψε τρία, τέσσερα, πέντε χρόνια από τη ζωή του, έκανε ενδελεχή έρευνα, ίσως να ταξίδεψε στην άλλη άκρη του κόσμου ή και να έβαλε σε κίνδυνο τη ζωή του, για να κάνει πραγματικότητα ένα project, που ξέρει εξαρχής ότι απευθύνεται σε ένα πολύ συγκεκριμένο κοινό, πολύ πιο περιορισμένο από αυτό που θα επιχειρήσει να προσεγγίσει μια ταινία μυθοπλασίας. Είναι να μην τον θαυμάσεις...

Όταν μάλιστα η δουλειά του δρέπει και καλλιτεχνικές δάφνες, τότε το χειροκρότημα μοιάζει λίγο.

Κατά την παραμονή μου στη Θεσσαλονίκη είδα αρκετά ντοκιμαντέρ, ελληνικά και ξένα. Το μοναδικό κριτήριο με τα οποία τα επέλεγα ήταν αυτή η περίληψη λίγων γραμμών για το καθένα στον κατάλογο του φεστιβάλ. Τις περισσότερες φορές τα ονόματα των δημιουργών στα ντοκιμαντέρ δε σου λένε απολύτως τίποτα, οπότε αν σε κερδίσει το θέμα παίρνεις το ρίσκο...

Το πήρα και βγήκα κερδισμένος σίγουρα τέσσερις φορές.

Στον ''Όρκο'' η Laura Poitras επιχειρεί μία διεισδυτική και απενεχοποιημένη ματιά στον στρατευμένο ισλαμισμό, που πολλοί ταυτίζουν τα τελευταία χρόνια με τη ''διεθνή τρομοκρατία'' και κυρίως με την Αλ Κάιντα. Η σκηνοθέτης συναντά τον Αμπού Τζαντάλ, έναν πρώην σωματοφύλακα του Μπιν Λάντεν, που όταν έγιναν οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου βρισκόταν στη φυλακή στην Υεμένη ως εξτρεμιστής ισλαμιστής. ''Γνώριζα προσωπικά όλους τους καμικάζι της 11ης Σεπτεμβρίου'' ομολογεί ο αναγεννημένος Τζαντάλ, που έχει πια απαρνηθεί τη βία, αλλά συνεχίζει να διδάσκει τα ισλαμικά ιδεώδη. Από την άλλη το ντοκιμαντέρ αφηγείται την ιστορία του αδελφού του, Σαλίμ Χαμντάν, που εργαζόταν απλώς ως οδηγός του Μπιν Λάντεν και ξαφνικά βρέθηκε κρατούμενος στο Γκουαντάναμο. Ένα πραγματικό πρώην μέλος της Αλ Κάιντα από τη μία και ένα θύμα του ''πολέμου κατά της τρομοκρατίας'' των Η.Π.Α., που παραβίασε με τον πλέον αναίσχυντο τρόπο όλα τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, από την άλλη. Στο φινάλε, βγήκα από την αίθουσα με την πεποίθηση ότι κανείς δεν είναι τόσο ''τέρας'' όσο θέλουν τα media να πιστεύουμε...

Η Γαλλίδα Laetitia Moreau φέρνει στο φως μία άγνωστη στους περισσότερους διπλωματική περιπέτεια στο ντοκιμαντέρ ''Ένα μέλλον χωρίς πετρέλαιο''. Το 2007 ο πρόεδρος του Ισημερινού αποφασίζει να δοκιμάσει να κάνει πράξη το αδιανόητο για τον καπιταλιστικό κόσμο. Με κεντρικό άξονα μία πολιτική φιλική προς το περιβάλλον αποφασίζει να μην προχωρήσει σε εξόρυξη των πετρελαϊκών κοιτασμάτων που κρύβει το υπέδαφος των δασών του Αμαζονίου που ανήκουν στην χώρα του ζητώντας οικονομικά αντάλλάγματα από τη διεθνή κοινότητα για τη συνεισφορά της χώρας του στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Συστήνει μια ομάδα περιβαλλοντολόγων - διπλωματών και ξεκινάει έναν αγώνα να πείσει την Ευρώπη και την Αμερική να στηρίξουν το σχέδιό του. Όταν μετά από πάρα πολλές κλειστές πόρτες, τελικά η Γερμανία θα αποφασίσει να χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα, ένα μικρό βήμα για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος του πλανήτη θα έχει επιτευχθεί...

Στο βορειοδυτικό Πακιστάν και στη μακρινή γη των Καλάσα, απογόνων, σύμφωνα με κάποιες πηγές, του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μας ταξιδεύει η Αννέτα Παπαθανασίου στο ντοκιμαντέρ της ''Οι νύφες του Hindu Kush''. Η καθημερινή ζωή, οι δυσκολίες και ο αγώνας για διατήρηση της γλωσσικής και πολιτιστικής παράδοσης μίας αρχέγονης φυλής βρίσκονται στο επίκεντρο του ντοκιμαντέρ. Με κεντρική ηρωίδα τη Σαμίμ, ένα κορίτσι που σπουδάζει στο πανεπιστήμιο και όνειρό της είναι να γυρίσει στο χωριό για να βοηθήσει τους συμπατριώτες της, η Αννέτα Παπαθανασίου μας ανοίγει την πόρτα ενός διαφορετικού πολιτισμού, που σε εντυπωσιάζει όχι μόνο χάρη στα έθιμα και τις παραδόσεις του, αλλά κυρίως χάρη στη νοοτροπία του λαού του. Οι Καλάσα βρήκαν τον ευεργέτη τους στο πρόσωπο ενός Έλληνα, του εκπαιδευτικού Αθανάσιου Λερούνη, που χάρη στις συντονισμένες προσπάθειές του χτίστηκε το σχολείο του χωριού και ξεκίνησε ένας αγώνας για τη διάσωση της γλώσσας των Καλάσι. Όταν ο Αθανάσιος Λερούνης έπεσε θύμα απαγωγής των Ταλιμπάν, οι Καλάσι ξεσηκώθηκαν για να τον σώσουν...

Τέλος, ο δημοσιογράφος Νίκος Μεγγρέλης σκηνοθετεί ένα άκρως αποκαλυπτικό και σοκαριστικό ντοκιμαντέρ για το δημοσιογραφικό αίμα που έχει χυθεί στα πεδία των μαχών. Με αφορμή τον βομβαρδισμό από τις Η.Π.Α. του ξενοδοχείου Παλεστάιν στη Βαγδάτη το 2003, στο οποίο διέμεναν πολλοί δημοσιογράφοι - ανταποκριτές τηςεισβολής των Η.Π.Α. στο Ιράκ, το ντοκιμαντέρ ''Πεθαίνοντας για την αλήθεια'' ξεδιπλώνει το κουβάρι των θανάτων δεκάδων δημοσιογράφων εν ώρα εργασίας στο πεδίο της μάχης, αλλά και της συστηματικής αμερικάνικης προπαγάνδας να αποκρύπτει επιμελώς τα ''εγκλήματα''. Με ένα εξαιρετικά εύρυθμο μοντάζ, το ''Πεθαίνοντας για την αλήθεια'' σου κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος αποκαλύπτωντας μία άλλη πλευρά της δημοσιογραφίας, που ίσως οι επικριτές των απανταχού δημοσιογράφων να έχουν ξεχάσει... Πηγή: nooz.gr