ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
Η Μάχη της Κρήτης, η επέτειος της οποίας γιορτάζεται αυτές τις μέρες, υπήρξε ένα κομβικό σημείο στην εξέλιξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όχι μόνο για τη γενναιότητα με την οποία οι Κρητικοί και οι σύμμαχοι αντιμετώπισαν τον κατακτητή, αλλά κυρίως γιατί καθυστέρησαν σημαντικά την εισβολή των ναζί στη Ρωσία, με αποτέλεσμα να υποστούν πανωλεθρία μέσα στην παγωνιά του χειμώνα. Τόσα και τόσα έχουν γραφτεί για την ιστορική αντίσταση, αλλά το παρακάτω δημοσίευμα της εφημερίδα "ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ" δίνει μια άλλη διάσταση -πιο ανθρώπινη- όπως πηγάζει από τα βιβλία του Μάρκου Πολιουδάκη. Αξίζει να τη διαβάσετε:
Ήταν μια παρέα Αυστραλών βετεράνων που αποφάσισε το χειμώνα του 1978 να κάνει ένα προσκύνημα σε όλα τα πεδία των μαχών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Κι αφού ήταν περίοδος διακοπών, τα βράδια, φρόντιζε να γνωρίζει και τον τρόπο διασκέδασης σε κάθε χώρα που βρισκόταν. Έτσι κατέληξε ένα βράδυ και σε μια μπυραρία του Μονάχου. Κι εκεί που διασκέδαζαν οι βετεράνοι και η μπύρα έρρεε άφθονη τους πλησίασε ένας Γερμανός.
Συστήθηκε ως πρώην αλεξιπτωτιστής που πολέμησε στη Μάχη της Κρήτης και τους παρέδωσε ένα πακέτο με επιστολές, κιτρινισμένες πια από το χρόνο.
Η έκπληξη των Αυστραλών ήταν αρκετή για να τους συνεφέρει από τη ζάλη του αλκοόλ και συγκινημένοι άκουσαν μια από τις τόσες ανθρώπινες ιστορίες που δίνουν λίγο φως σε σκοτεινές περιόδους που ο πόλεμος αναστατώνει ζωές κι ο θάνατος θερίζει.
Τα γράμματα αυτά γράφτηκαν από άνδρες του 2/1 Τάγματος σε ένα ελαιώνα στην περιοχή του αεροδρομίου, το Μάη του 1941. Η αλληλογραφία είχε συγκεντρωθεί στη διοίκηση του τάγματος για να σταλεί σε αγαπημένα τους πρόσωπα στην Αυστραλία. Εκεί τα σταμάτησε η μεγάλη γερμανική εναέρια επίθεση και η ενδεκαήμερη φονική μάχη. Οι περισσότεροι Αυστραλοί συνελήφθησαν αιχμάλωτοι κι ένας αριθμός διέφυγε στο βουνό, βοηθούμενος από τους ντόπιους γυρεύοντας τρόπο σωτηρίας προς την Αίγυπτο.
Στο διάστημα αυτό, ένας από τους Γερμανούς βρήκε τα γράμματα και τα έφερε αργότερα στο Μόναχο, φυλάσσοντάς τα όλα αυτά τα χρόνια. Κι όταν συνάντησε τυχαία τους Αυστραλούς σκέφτηκε πως ήταν μια ευκαιρία να εκτελέσει το ανθρώπινο καθήκον του έστω και μετά από τόσα χρόνια.
Ήταν όμως δύσκολο να βρεθούν οι παραλήπτες καθώς σε μερικές επιστολές είχαν σκιστεί οι φάκελοι και δεν υπήρχε ούτε διεύθυνση. Κάποιοι όμως τα πήραν μετά τη σχετική ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στον Αυστραλιανό τύπο το Μάρτιο του 1979. Και συνέβησαν αρκετά τραγελαφικά.
Τα δίδυμα αγόρια ενός ζευγαριού πήραν τις ευχές για τη γέννησή τους όταν ήταν πια άντρες 38 χρόνων. Κι ένα θερμό ερωτικό γράμμα προς «Την αγαπημένη μου Μπέτυ» δεν θα έφθανε ποτέ στον προορισμό του γιατί η διεύθυνση στο φάκελο είχε πια ξεθωριάσει και το πιο πιθανόν είναι ότι και ο Ρωμαίος της να μην επέστρεψε ποτέ. Όσο για το γράμμα που έστελνε ένας λοχαγός στη μητέρα του δεν θα μπορούσε να παραληφθεί από την ίδια αφού είχε πεθάνει προ πολλού.
Το περίεργο γεγονός σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως. Κι ένας από τους βετεράνους σχολίασε:
«Είμαι συγκλονισμένος από το ασυνήθιστο αυτό περιστατικό να παίρνω γράμμα μου πίσω ύστερα από τόσα χρόνια. Είναι εκπληκτικό να ταξιδεύει το γράμμα μου προς τη Γερμανία στην τσέπη ενός Γερμανού όταν κι εγώ ο ίδιος ταξίδευα αιχμάλωτος των Γερμανών προς το στρατόπεδο της Βαυαρίας».
Κάλλιο αργά παρά ποτέ όμως... Και αυτό το περιστατικό εντοπίσαμε σε ένα από τα βιβλία του Μάρκου Πολιουδάκη, που αναφέρεται και σε ανθρώπινες παραμέτρους της ιστορικής μάχης.
Εφαλτήριο αγωνιστών
Η θρυλική αυτή Μάχη όμως έγινε αφορμή να κάνουν την πρώτη τους εμφάνιση στο πεδίο των αγώνων οι μετέπειτα μεγάλοι αγωνιστές.
Χαρακτηριστική η περίπτωση του Γιώργη Κλάδου πρώην δημάρχου Ανωγείων. Η αγωνιστική δράση του Γιώργη Κλάδου ξεκινά με την «ενδοξότερη και παραδοξότερη» Μάχη της Ιστορίας, τη Μάχη της Κρήτης.
Όπως διαβάζουμε στην ΑΝΩΓΗ «η πρώτη μέρα του επικού αυτού αγώνα βρίσκει το Γιώργη Κλάδο 17χρονο έφηβο ακόμη, ενθουσιώδες μέλος μιας ομάδας άοπλων Ανωγειανών, οι οποίοι με επικεφαλής ένα βρακοφόρο παλιό αγωνιστή μεταβαίνουν στο μέτωπο της περιοχής Λατζιμά και στηρίζουν τους ένοπλους μαχητές.
Αμέσως μετά τη Μάχη και για όλη τη διάρκεια της κατοχής ο Γιώργης Κλάδος συμμετέχει ενεργά και αδιάλειπτα στην Εθνική Αντίσταση.
Συνεργάζεται στην προστασία και φυγάδευση Ευελπίδων και Άγγλων αξιωματικών και στρατιωτών, που είχαν λάβει μέρος στην Μάχη της Κρήτης.
Λειτουργεί παράνομο ραδιόφωνο και εκδίδει «δελτία ειδήσεων», τα οποία κυκλοφορεί για ενημέρωση και ενίσχυση του αγωνιστικού φρονήματος.
Οργανώνει την αρπαγή των όπλων της Υ.Χ. Ανωγείων λίγο πριν παραδοθούν στους Γερμανούς.
Με τα όπλα αυτά εξουδετερώθηκε το Γερμανικό απόσπασμα -φρουρά του φυλακίου Γενή Γκαβέ- που είχε συλλάβει 95 Ανωγειανές γυναίκες, επειδή οι Ανωγειανοί αρνούνταν να εκτελούν αγγαρείες. Οι γυναίκες έτσι απελευθερώθηκαν.
Και μια που αναφερόμαστε στη θρυλική Μάχη να προσθέσουμε ότι οι μη επιστρατευθέντες Ανωγειανοί μεσήλικες και γέροντες, συγκροτούν ομάδες και με τα λίγα παλιά όπλα τους και όσα αυτοσχέδια υπαγόρευσε κείνη την ώρα η Κρητική ψυχή, πήραν μέρος στη Μάχη του Λατζιμά και σε περιοχές του Ηρακλείου με ηρωισμό και αυτοθυσία».
Ένας αφανής ήρωας
Με την ευκαιρία της επετείου θα πρέπει να κάνουμε μια ιδιαίτερη αναφορά και σ’ έναν αφανή ήρωα της Μάχης.Η τιμητική μας αναφορά στον Στυλιανό Μανιουδάκη.
Γεννήθηκε στους Αρμένους Ρεθύμνης το 1890 και ανατράφηκε στην ένταση μιας εποχής με σειρά επαναστατικών γεγονότων.
Ο πατέρας του Ιωάννης Μανιουδάκης ήταν οπλαρχηγός της Κρητικές Επανάστασης-από τις Σφακιανές Μαδάρες, μέχρι τα Λασηθιώτικα βουνά και πολέμησε υπηρετώντας την πατρίδα. Πέθανε το 1921 και κηδεύτηκε με δημόσια δαπάνη.
Η κήρυξη του πολέμου του 1912 βρήκε το Στυλιανό Μανιουδάκη φοιτητή της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εγκατέλειψε ωστόσο τις σπουδές του και κατατάχτηκε εθελοντής. Μετά το τέλος του πολέμου κατατάχτηκε στην τότε Χωροφυλακή και επάξια έπαιρνε τον έναν βαθμό μετά τον άλλο. Ήταν όμως και παρέμενε ένας αγνός ιδεολόγος. Στο Κίνημα του 1935 η δημοκρατική του συνείδηση δεν του επέτρεψε να κρατήσει τις αποστάσεις ασφαλείας και το τίμημα ήταν η απόταξή του. Η αξία του όμως δεν αγνοήθηκε. Οι αντιδράσεις που προκάλεσε η απομάκρυνσή του από το Σώμα έφεραν αποτέλεσμα. Με απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας ανακλήθηκε στην υπηρεσία του Στρατού στις 18/7/1935. Η Δικτατορία του Μεταξά το 1936 τον αποστράτευσε με το βαθμό του Αντισυνταγματάρχη.
Μετά την κατάληψη της Ηπειρωτικής Ελλάδας από τους Γερμανούς, ο πρωθυπουργός Τσουδερός ανέθεσε στο Μανιουδάκη τη Διοίκηση του νομού. Κι εκεί στη διάρκεια της εκτέλεσης του καθήκοντος βρήκε το θάνατο μαζί με τον τότε νομάρχη γιατρό Γεώργιο Τσαγρή στον βομβαρδισμό που έγινε στην πόλη στις 22 Μαΐου 1941.
Τιμήθηκε με το βαθμό του Συνταγματάρχη και με τα μετάλλια: Ελληνοβουλγαρικού και Ελληνοτουρκικού πολέμου, μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας Β’ τάξεως και Πολεμικό Σταυρό Α’ τάξεως.
Η κοινότητά της γεννέτειράς του τον τίμησε με προτομή, που στήθηκε στο χωριό του.
Απώλειες πολιτιστικής αξίας
Αυτός ο βομβαρδισμός όμως πέρα από ζωές που είναι το σημαντικότερο, στάθηκε αφορμή να χαθεί μια σπάνια συλλογή γραμματοσήμων μοναδική στον κόσμο. Και ιδού πως.
Ο μεγάλος ευπατρίδης Εμμ. Καούνης εκτός από λάτρης της Αρχαιολογίας και φύλακας άγγελος της ανεκτίμητης κληρονομιάς των προγόνων μας, ήταν και μανιώδης φιλοτελιστής.
Είχε καταφέρει μάλιστα να συγκεντρώσει μια εξαιρετική συλλογή, που λόγω της σπανιότητάς της είχε καταχωρηθεί στα πιο έγκριτα φιλοτελιστικά περιοδικά. Ο βομβαρδισμός βέβαια της επομένης που έκαναν την εμφάνισή τους οι αλεξιπτωτιστές δεν άφησε τίποτα όρθιο στα σημεία που ήταν ο στόχος. Ο Εμμ. Καούνης με την έναρξη του πολέμου προτίμησε να αποτραβηχτεί στο χωριό του.
Μετά από καιρό και μεσούσης της Γερμανικής Κατοχής είδε ξαφνικά μπροστά του έναν Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος του ζήτησε να δει αυτή την περίφημη συλλογή για την οποία είχε διαβάσει αρκετά.
Και ο Εμμ. Καούνης με την αξιοπρέπεια που τον διέκρινε του απάντησε.
-Λυπάμαι κύριε. Μπορείτε να αναζητήσετε τη συλλογή στις στάχτες που άφησε πίσω της η επίθεσή σας.
Και ο αξιωματικός δεν μίλησε. Μόνο έσκυψε το κεφάλι σαν υπόδικος που άκουσε την πιο βαριά καταδίκη.
Από τα ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ
